Bang dat je zuurverdiende centen in de zakken van anonieme aandeelhouders verdwijnen? Dan is er een alternatief: circulair geld. Wie daarmee betaalt houdt het geld in ‘eigen’ kring, versterkt het netwerk en stimuleert duurzame samenwerking.

Overal in het land is de euro ineens niet meer het enige betaalmiddel waarmee je kunt afrekenen. Zo heeft Zwolle de Pepermunt, Breda de Parel, Alkmaar de Vix, Groningen de Groninger Gulden, Wageningen de Eurijn en Utrecht de Utrechtse euro. Onder de vlag van Circuit Nederland telt Nederland deze lokale digitale ‘munten’, die hetzelfde waard zijn als een euro.

Dit is geen nieuw fenomeen. Zo kent Zwitserland sinds de Depressie in de jaren dertig de Wir (Duits voor ‘wij’). En heeft Sardinië de Sardex, die is ontstaan als antwoord op de recente bankencrisis. Maar er is wel een verschil. De Wir en de Sardex ontstonden na crises (zie kader) omdat bedrijven minder afhankelijk wilden zijn van de monetaire grillen van een nationale munt. Terwijl de nieuwe Nederlandse munten opkomen in een tijd van groei.

Dat komt omdat circulair geld is omarmd door de duurzame beweging. De munten fungeren als cement voor zakelijke relaties in deze nieuwe duurzame ‘zuil’. En dankzij de digitalisering is het een fluitje van een cent om een innovatief geldcircuit op te zetten. Deelnemers betalen via een app en zien direct waar ze hun munten kunnen besteden of met wie ze zaken kunnen doen.
Lokale economie

‘Broker’ Twan Luttikhold maakt zich sterk voor de Utrechtse euro. Het lidmaatschap kost 50 (gewone) euro. Leden krijgen op hun telefoon een eenvoudige app, waarmee zij hun tegoed kunnen zien en kunnen betalen. Ook is het mogelijk renteloos te lenen. Luttikhold vertelt trots dat de software maar liefst duizend transacties per seconde aankan.

Voorlopig is de omvang nog beduidend lager. Het netwerk van de Utrechtse euro bestaat een jaar en heeft nog maar zo’n honderd deelnemers. ‘Die doen mee omdat ze het leuk vinden om de lokale economie te stimuleren’, stelt Luttikhold. ‘Als je een iPhone of een Bic Mac koopt, verdwijnt het geld naar internationale aandeelhouders. Bij ons blijft het binnen de regio.’ Dat is volgens de broker goed voor de werkgelegenheid in Utrecht en ook voor het milieu. Goederen uit de directe omgeving halen is immers meestal milieuvriendelijker omdat ze minder afstand hoeven af te leggen.
Bindmiddel

Peter Lagerweij van drukkerij Libertas Pascal is serieus bezig met Utrechtse euro’s. Hij vond het eerst ‘wat vaag’, maar ziet nu de meerwaarde. ‘Het alternatieve geld is een bindmiddel in de zakelijke markt. Via de Utrechtse euro’s vergroot ik mijn netwerk en mijn kansen op nieuwe opdrachten.’ Lagerweij ziet zowel een gun- als een funfactor. ‘Waarom zou ik spullen of diensten van ver halen, als ik ze ook kan bestellen bij iemand dichtbij? Door de Utrechtse euro maak ik kennis met nieuwe innovatieve en maatschappelijk betrokken ondernemers in mijn directe omgeving. Dat is leuk.’

Wie met circulair geld betaalt, houdt het geld in ‘eigen’ kring, versterkt het netwerk en stimuleert duurzame samenwerking.

Lagerweij wil zijn Utrechtse euro’s natuurlijk ook kunnen uitgeven. Daarom haalt hij actief leveranciers over om mee te doen, zoals de fietskoerier met wie hij werkt. ‘Een andere mogelijkheid is om een eventueel overschot aan Utrechtse euro’s te besteden bij landelijke klanten zoals Triodos Bank.’
Richting geven

Dat Utrechtse euro’s en andere plaatselijke munten ook landelijk kunnen worden besteed, is te danken aan United Economy. Dit netwerk accepteert de landelijke munten van Circuit Nederland en werkt met eigen Uniteds (waarde: een euro). Bij United Economy zijn bekende organisaties aangesloten, zoals Triodos Bank, dat met Uniteds onder meer een auto least en koffie inkoopt.

Innovatiemanager Sven Duyx van Triodos zegt dat de Uniteds interessant voor de bank zijn vanwege het experiment. ‘United Economy is een initiatief door en voor ondernemers. Het biedt kansen om te werken met andere spelregels. Maar het belangrijkste is dat het gebruikers in staat stelt hun geld richting te geven.’ Uniteds blijven binnen de zelf gekozen duurzame kring en kunnen niet verdwijnen naar de speculatieve economie.

De vrouw achter die Uniteds is Heidi Leenaarts. De directeur van de coöperatie United Economy droomt van een groot landelijk netwerk van ondernemers die werken aan een duurzame wereld. Zij is ervan overtuigd dat circulair geld beter is voor milieu en mens. Het zorgt ervoor dat middelen vaker naar duurzame activiteiten gaan en dat duurzame ketens worden versterkt. ‘Voorwaarde is natuurlijk wel dat de deelnemende bedrijven ook echt werk maken van duurzame ontwikkeling. Daarom hanteren wij toelatingscriteria.’

Volgens Leenaarts werkt de administratie van Uniteds fiscaal hetzelfde als die bij normale euro’s. ‘Ondernemers nemen Uniteds gewoon op in de bestaande boekhouding, betalen er belasting over en vermelden btw op de facturen.’
Greenchoice

De benodigde administratieve aanpassingen vormden voor energiebedrijf Greenchoice geen obstakel om ook aan de Uniteds deel te nemen. Projectconsultant Rosa Tilman vertelt dat haar bedrijf graag meedoet aan activiteiten die de band met andere duurzame bedrijven versterken. Greenchoice wil zo ook de klantenkring uitbreiden. De deelname aan de Uniteds leidde al tot een mooie samenwerking met een ondernemer die een energiecoöperatie opricht.

Tilman ziet een mooie toekomst in het verschiet liggen. Idealiter wordt United Economy straks een netwerk waar iedereen bij wil. ‘Mogelijk stimuleert dit zelfs ondernemers om veel meer werk te maken van hun maatschappelijke missie.’